آخرین اخبار برهانمشاهده همه
1397/04/26
به اهمیت رتبه بندی اعتباری، روز به روز توجه بیشتری می شود.

نیاز سرمایه گذاران به مقایسه فرصت های سرمایه گذاری در اثر ظهور و گسترش اوراق بهادار و بازارهای مرتبط موجب گردید از دهه 1860 میلادی به تدریج فعالیت ارزیابی اوراق بهادار و انتشار گزارش های تحلیلی و مقایسه ای به صورت حرفه ای ایجاد و پیگیری شود. این حرفه به تدریج شاخه های متنوعی پیدا کرد تا در سال 1924 جان نولز فیچ اقدام به معرفی نظام رتبه بندی بر اساس درجات AAA  تا D نمود که کماکان از این معیار رتبه بندی اعتباری در صنعت مالی سرتاسر جهان استفاده می گردد.

در کشور ما اما با وجود گذشت 86 سال از تصویب قانون تجارت و بالغ بر نیم قرن سابقه فعالیت بورس، هنوز نهادهای مالی جایگاه خود را در تبادلات مالی کشور نیافته اند و این موضوع منجر به کارکرد ناقص نظام تأمین مالی کشور گردیده است. یکی از این حلقه های مفقوده که با توسعه روزافزون بازارهای مالی کشور خلأ آن هر روز محسوس تر از قبل می گردد موسسات رتبه بندی اعتباری هستند. به نحوی که از زبان کارشناسان و مدیران در جایگاه های گوناگون این احساس نیاز شنیده می شود.

در شهریور سال گذشته مدیرعامل صندوق ضمانت صنایع کوچک در گفتگو با خبرگزاری صدا و سیما این خلأ را به این صورت تشریح نمود:" در دنیا نیز در چند دهه گذشته تسهیلاتی که برای صنایع کوچک که از لحاظ اعتباری ناشناخته هستند وثیقه محور بوده است. بعدها آنها متوجه این خلا شده و به جای اینکه نظام اعتباری را برای صنایع کوچک پیش بگیرند، ترتیبات را تغییر دادند. به این معنا که دو موسسه ایجاد کردند. یکی موسسات رتبه بندی در هر کشور و در کنار آن صندوق های ضمانت. موسسات رتبه بندی بنگاه ها را اعتبار سنجی و صندوق های ضمانت به اعتبار این اعتبار سنجی، ضمانت نامه صادر می کند و بانک ها نیز موظف هستند به پشتوانه این ضمانت نامه تامین مالی کنند، به این دلیل که صنایع کوچک معمولا وضعیت اعتباری روشنی ندارند، بانک ها برای ورود مستقیم در این مقوله رغبتی از خود نشان نمی دهند.

مقیسه تصریح کرد : در ایران اما متاسفانه این روال به درستی پیش نرفته است، به این دلیل که موسسات رتبه بندی ایجاد نشده، صندوق همزمان باید این دو رسالت را با هم جلو ببرد یعنی هم مشتری را اعتبار سنجی کند و هم ضمانت نامه صادر کند. "

مشابه این نظر یک ماه بعد از زبان معاون علمی وفناوری رئیس جمهور و رئیس بنیاد ملی نخبگان شنیده شد. دکتر ستاری در نخستین نشست شورای سرمایه گذاری دانش بنیان اظهار نمود:" نهادها و موسسات اعتبار سنجی در صورت ایجاد می توانند به قیمت گذاری و اعتبار سنجی دقیق و مناسب ایده ها و طرح های دانش بنیان کمک کنند زیرا در حال حاضر ما هنوز مقیاس دقیق و مناسبی برای ارزشگذاری طرح ها و ایده های دانش بنیان نداریم ."

کارشناسان نیز مکرر به لزوم ایجاد نظام رتبه بندی اعتباری در کشور تأکید می نمایند. از جمله آقای سعید سلطانی در تحلیلی که در تاریخ 19/04/1397 در تارنمای ایبنا منتشر شده است در مورد الزامات اصلاح نظام بانکی کشور اینطور آورده اند:" از منظر خرد، الزام بانک‌ها از طریق انتشار صورت های مالی، ایجاد رتبه‌بندی اعتباری موسسات اعتباری و بانکی، قیمت گذاری خدمات و محصولات و سایر موارد که سلامت و ثبات مالی را در سطح خرد و کلان افزایش می‌دهد."

همچنین روزنامه اطلاعات مورخ 25 تیر 1397 به نقل از آقای فاضلیان مدیرعامل شرکت تأمین سرمایه بانک مسکن چنین می نویسد:" زمانی که سرمایه گذاران به سمت بازار سرمایه جذب می شوند یا باید با سرمایه گذاری در صندوق های سرمایه گذاری خبرگی فعالین بازار را به خدمت گرفته و از سرمایه گذاری مستقیم خودداری کنند یا باید به نتایج بررسی موسسات مستقل رتبه بندی اعتباری تکیه و به استناد نتایج بررسی آنها اقدام به سرمایه گذاری کنند.

مدیرعامل شرکت تامین سرمایه بانک مسکن افزود: خوشبختانه ناشران حاضر در بازار هم اینک بر اساس شاخص شفافیت رتبه بندی شده اند اما هنوز بر اساس ریسک اعتباری فاقد رتبه بندی هستند."

انعکاس این احساس نیاز منجر به توجه قانونگذاران به این نیاز در مقاطع مختلف شده است .  قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران در بند 21 ماده 1 موسسات رتبه بندی را به عنوان نهاد مالی و مشمول این قانون اعلام می نماید و هر یک از قوانین "تسهیل اعطاء تسهیلات بانکی"،"قانون رفع موانع تولید و ارتقای نظام مالی" و "قانون مبارزه با مفاسد اقتصادی" نیز تکالیف و مجوزهایی در خصوص استفاده از خدمات این موسسات تعیین نموده اند.